Terug in Nederland en dan? “Ik durf mensen niet meer te vertrouwen”

Slachtoffers van huwelijksdwang en achterlating die terugkeren naar Nederland vinden het vaak lastig hun draai te vinden in de maatschappij. Het Landelijk Knooppunt Huwelijksdwang en Achterlating blijft na de repatriëring 1,5 jaar contact houden met slachtoffers om te zorgen dat ze de juiste hulp krijgen en hun leven stapje voor stapje weer kunnen opbouwen. Casemanager Ellen van Leeuwen vertelt hoe dit proces in z’n werk gaat en waar slachtoffers mee worstelen.

Mo: “Overal probeer ik uit te leggen wat er is gebeurd. Waarom ik geen diploma heb, waarom ik geen werkervaring heb, wat er is gebeurd. Als ik vertel dat ik ben achtergelaten krijg ik reacties van andere jongens dat ik toch gewoon een vliegtuig terug had kunnen pakken. Ik was pas 15 jaar toen het gebeurde. Ik kan het niet goed uitleggen. Ik wil het niet blijven uitleggen. Ik ben bang om mezelf te verliezen in al die nare herinneringen.’’ 

Sahila: “Eindelijk heb ik mijn eigen woning gekregen. Ik heb lang in de vrouwenopvang doorgebracht. Ik ben begonnen met een opleiding. Dat is allemaal heel positief. Ik ben wel alleen. Mijn familie vindt mij een slechte vrouw. Zij vonden mijn man een geschikte huwelijkskandidaat en dwongen mij om met hem te trouwen. Hij was alleen niet goed voor mij. Ik heb niemand meer.”

Elif: “Ik wil graag vrienden maken maar ik durf het niet. Mijn ouders, mijn vlees en bloed, zij hebben mij zo verraden. Ik durf mensen niet meer te vertrouwen.” 

Monitoring van cliënten

De bovenstaande verhalen horen we vaak van slachtoffers. Ze moeten hun leven weer opnieuw opbouwen, maar dat gaat niet zonder slag of stoot. Ons werk bestaat voor een groot deel uit het leggen van contact met slachtoffers in het buitenland en er samen met overheden en andere instanties voor zorgen dat ze kunnen terugkeren. Dat is een proces dat snel kan gaan, maar soms ook meer dan een jaar kan duren. Als slachtoffers terug zijn in Nederland stopt ons werk niet. We houden nog 1,5 jaar lang contact om in de gaten te houden hoe het met hen gaat en of ze de juiste hulp krijgen.

We monitoren onder andere of er aan alle veiligheidsvoorwaarden is voldaan: zijn cliënten op de korte- én lange termijn veilig in Nederland? We houden contact met professionals van diverse instanties, bijvoorbeeld een casemedewerker van de opvang. Maar we hebben ook veel direct contact met het slachtoffer.

Leven weer op de rails

Daarbij merken we dat een gedwongen huwelijk of achterlating een enorme impact heeft op hun leven. In de periode dat slachtoffers in het buitenland verblijven, zijn ze aan het overleven. Hun eerste doel is om veilig op het vliegtuig te kunnen stappen naar Nederland. De adrenaline giert constant door hun lijf, hun zintuigen staan non-stop op scherp. Terug in Nederland gaat een groot deel van onze cliënten naar de opvang. Daar krijgen zij begeleiding om hun leven weer op de rails te krijgen. Er moeten snel allerlei praktische dingen geregeld worden. Bijvoorbeeld het afsluiten van een verzekering, inschrijving bij de gemeente of het doen van aangifte. Daarnaast wordt er samen met de cliënt bekeken welke medische en psychologische begeleiding er nodig is. Sommige slachtoffers voelen zich onbegrepen en de hulpverlening sluit niet altijd aan bij wat zij nodig hebben.

Passende hulp 

Als een slachtoffer terugkeert naar Nederland besteden we veel aandacht aan het infomeren van professionals over de impact van de zaak. Zo kunnen ze cliënten op de juiste manier begeleiden. Als cliënten uiteindelijk bij ons aangeven dat de hulp niet toereikend is of niet aansluit bij hun behoefte, dan denken wij mee over andere oplossingen. Ook geven we bij het LKHA veel voorlichtingen, workshops en trainingen aan professionals over huwelijksdwang en achterlating. Daarbij zetten we allereerst in op preventie, want voorkomen is beter dan genezen.

De namen in deze tekst zijn gefingeerd om de privacy van slachtoffers te beschermen.